Ervaringen Nederland

De Lankerenhof en het Kiemrad.

Chris Borren heeft samen met zijn vrouw Marianne een biologisch pluimveebedrijf met 12.000 legkippen en 6.000 opfok hennen, genaamd de Lankerenhof (www.lankerenhof.nl). Zij vinden het belangrijk om hun kippen op een zo natuurlijk mogelijke manier te voeren. Bij de bouw van hun kippenstallen hebben zij de kip centraal gesteld, de kip moest haar natuurlijk gedrag kunnen vertonen.
Zo kwamen zij er ook bij uit om gekiemde granen te voeren. In het voorjaar, als de kip eieren begint te leggen, gaan ze in de natuur op zoek naar groeipunten en uitlopers van gras, kruiden en gekiemd zaad. Dit vinden ze heerlijk. Tegenwoordig leggen kippen gedurende het gehele jaar eieren en hebben dus ook het gehele jaar behoefte aan verse kiemen. Zo zijn ze op het idee gekomen om zelf te gaan experimenteren met het kiemen van granen. Ze zijn begonnen met jerrycans die ze half door gezaagd hadden. Ze zetten de zaden op met veel water maar al snel kwamen ze tot de conclusie dat het niet zo eenvoudig is om zelf granen te kiemen. Dan had je te veel water of te weinig water en bovendien heb je snel last van schimmelvorming wat ook niet goed is voor de kippen. Met deze methode konden ze niet een constante hoge kwaliteit kiemen produceren. Wat bovendien ook nog erg arbeidsintensief was.
Via een collega veehouder kwam Chris in contact het Kiemrad. Na eerste kennismaking is Chris een proef gestart met het Kiemrad 100. Deze machine is eigenlijk ontwikkeld voor de bakkerijwereld, de kleine veehouderij en horeca waar ze de verse kiemen in salades en brood kunnen verwerken. Daarnaast wordt de machine ook gebruikt om veehouders te laten kennismaken met verse kiemen. Deze machine produceert ongeveer 10 kg droge stof (dus 20 kilogram kiemen) per dag.
Chris heeft tijdens de proef een koppel van ongeveer 100 haantjes bijgevoerd met gekiemde tarwe. Tijdens de proef hebben de haantjes ongeveer 10% van hun behoefte aan verse kiemen gehad. Al na 3 dagen kon hij zien dat de hanen stopten met luzerne eten. Dit wijst op een betere darmwerking. Daarnaast produceerden de hanen ook mooiere mest en ze kregen een mooiere kleur. Dit was voor hem echt het bewijs dat de kiemen een meerwaarde voor zijn dieren opleverde.
Na de geslaagde proef met het Kiemrad 100 heeft Chris het experiment opgeschaald. Hij is gaan voeren met het Kiemrad 1.000. Hierdoor kon Chris 75 kg ds per dag aan kiemen gaan voeren. Deze voerde hij aan zijn legkippen (1 stal van 6.000 kippen). Wederom zag hij dat de kippen het goed deden. De kleur van de kippen werd beter, de koppel werd egaler en de kippen vinden de kiemen ontzettend lekker.
Inmiddels heeft Chris geïnvesteerd in het nieuwste Kiemrad, het type 1.800. Deze maal heeft Chris de kippen direct vanaf de opleg met kiemen gevoerd.
De ervaringen met het Kiemrad 1.800 zijn na ongeveer 4 maanden positief. De kiemen komen op een constante, hoge kwaliteit uit het Kiemrad. De ervaring heeft inmiddels wel geleerd dat het uitgangsmateriaal van groot belang is. Indien de granen te snel gedroogd zijn kiemen ze niet, anderzijds kan het zaad niet schoon zijn waardoor de zaden een stoflaagje om zich heen krijgen waardoor ze ook niet goed kunnen kiemen. Maar bij goed uitgangsmateriaal werkt het top!
De arbeid die het Kiemrad 1.800 met zich meebrengt is te overzien. De machine draait zijn rondjes met weinig storingen en worden ‘automatisch’ voor de kippen binnen gebracht. Periodiek moet het Kiemrad gereinigd worden met een hoge drukspuit maar ook dat is goed te doen.
De ervaring die Chris heeft opgedaan heeft inmiddels voor hem al bewezen dat de productie iets gestegen is met daarbij een gezondere kip die minder vatbaar is voor externe invloeden.
Eind 2019 is gestart met het tweede koppel kippen dat gekiemde granen op het rantsoen heeft staan Dit koppel is opgedeeld in 2 groepen van 3000 dieren. 1 groep krijgt gekiemde granen en de andere groep krijgt dezelfde hoeveelheid graan (75 kg) maar dan niet gekiemd.
Eerst was er geen productie verschil maar langzaamaan maar zeker kwam er steeds meer verschil in de producties. Op 40 weken leeftijd was het verschil in legpercentage 10% in het voordeel van de groep die kiemen krijgen gevoerd. Ook de uitval was in de groep die kiemen gevoerd krijgen duidelijk lager. Verder was er aan de kippen geen verschil te zien. Op het oog was er ook geen verschil in ei-kwaliteit. De resultaten van de onderzoeken aan de eieren moeten nog verwerkt worden. De mestmonsters voor het onderzoeken van de samenstelling de darmflora moeten nog onderzocht worden.

Gekiemd graan voor de geiten van Hansketien!

Het is voor ons, op geitenboerderij Hansketien, altijd weer een puzzel hoe we onze geiten kunnen geven wat ze nodig hebben om gezond te blijven en hun melk te geven voor onze heerlijke Grie.
Onze Drentse zandgrond neigt van nature tot een zekere mate van verstarring, en dat zie je. Je ziet het in het grasland, waar een zeer divers gras – klaver – kruidenmengsel al snel eenzijdig wordt en in productie afneemt. Je ziet het ook bij de geiten, die soms minder geven dan je op grond van het voer en andere omstandigheden zou verwachten.

Anderhalf jaar geleden kwamen we op de Biobeurs het Kiemrad tegen. Vorige zomer konden we aan de slag met het kiemrad 100, en met regionaal geteelde gerst en de rogge. Het idee er achter: tijdens het kiemproces wordt de zaadkorrel ontsloten. De voedingsstoffen worden beter opneembaar, met name de mineralen en sporenelementen. Tijdens de kieming maakt het zaad ook een heleboel vitamines aan. Dat zou een belangrijke aanvulling in de voeding van de geiten zijn, vooral als het allemaal wat schraler wordt, zoals in de afgelopen droge zomers, of in een winter met veel voerwisselingen.

Het proces is heel eenvoudig. We laten een emmer graan 24 uur weken in water. Daarna gaat het graan in een van de vier compartimenten van het Kiemrad. De compartimenten draaien rond, en ieder half uur krijgt een van de compartimenten water. Als het rad na een half uur verder draait loopt het water weer weg. Zo wordt het graan steeds met vers water gespoeld, maar staat het nooit lang onder water. Na ca 72 uur oogsten’ we de kiemen. Er zitten dan witte puntjes op de korrels, en bij de snel kiemende rogge soms ook al worteltjes, vooral als het warmer weer wordt.



Aan een kleine 200 melkgeiten voeren we dagelijks de kiemen van 20 kg rogge of gerst. Per geit is er dan ca 100 gram graan. De geiten vinden de kiemen heerlijk. Als je de kiemen geeft hebben de eerste geiten ze al op voordat de laatste geiten ze voor hun neus hebben liggen.

Ze reageren er ook heel goed op. Ze worden vitaler en de melkproductie neemt iets toe, en meer dan je op grond van 100 gram graan per dier zou verwachten. Maar we zien de effecten vooral in de kaastobbe terug. Uit dezelfde hoeveelheid melk komt meer kaas, oftewel de gehaltes in de melk zijn hoger.

En wat we nu willen?? In de eerste plaats doorgaan met kiemen voeren. We zijn er van overtuigd dat dit de gezondheid en de productie van onze geiten zeer ten goede komt, en het past perfect in onze intenties van een regionaal ingerichte kringlooplandbouw. In plaats van krachtvoer van over de hele wereld een groter aandeel voer van uit de eigen regio. Maar we zouden dit ook heel graag met onderzoek verder willen uitwerken. Wat gebeurt er precies in de graankorrels tijdens de kieming? Hoe is het met de hoeveelheid vitamines in de kiemen, en met de beschikbaarheid van mineralen en sporenelementen? Past dit inderdaad zo goed in het rantsoen als wij menen te zien? Neemt de productie inderdaad toe als we kiemen voeren? En de gehaltes in de melk? 



Mantinge, 4 mei 2020
Liesbeth en Monique Brands-Hospers

Hansketien

Op bakkerij het Zonnelied http://www.hetzonnelied.nl/ draait het kiemrad 100 sinds zomer 2017 zijn rondjes. Bakker Martin verteld in deze video’s over zijn ervaringen met het kiemrad